Türk vatandaşı bir eşle gerçek bir hayat kurdunuz; aynı evi, aynı geleceği paylaşıyorsunuz. Buna rağmen başvurunuzun "muvazaalı evlilik" şüphesiyle reddedileceğinden veya yıllar sonra vatandaşlığınızın iptal edileceğinden endişe ediyorsunuz. Karadayı Hukuk & Arabuluculuk olarak Bursa'da yabancı eşlerin bu kaygısını sıkça görüyoruz ve şunu belirtmek isteriz: gerçek bir aile birliği içindeyseniz, hukuk sizin yanınızdadır ve bu birliği doğru biçimde ortaya koymak mümkündür. Bu yazıda, evlilik yoluyla Türk vatandaşlığında aranan üç yıllık fiili evlilik şartını, aile birliği denetimini ve sahte/muvazaalı evlilik şüphesinde yürütülen incelemeyi genel hatlarıyla açıklıyoruz.
Evlilik yoluyla vatandaşlığın temel şartları
Türk vatandaşlığı, evlilik nedeniyle kendiliğinden kazanılmaz; başvuru ve değerlendirme sürecini gerektirir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'na göre bir Türk vatandaşıyla evli olan yabancı, başvuru tarihinde en az üç yıldır evli olmak ve evliliğin hâlâ devam ediyor olması koşuluyla vatandaşlığa başvurabilir. Kanunun aradığı belli başlı şartlar şunlardır: en az üç yıllık fiili ve devam eden bir evlilik, aile birliği içinde yaşamak (eşlerin birlikte, evlilik birliğine uygun bir hayat sürdürmesi), evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette (örneğin fuhuş gibi) bulunmamak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlin olmaması. Bu şartların tamamı başvuru tarihinde mevcut olmalı ve sürecin sonuna kadar korunmalıdır.
Üç yıl şartı ve aile birliği denetimi
Üç yıllık süre, salt kâğıt üzerinde evli görünmeyi değil, fiilî ve sürekli bir evlilik birliğini ifade eder. İdare, eşlerin gerçekten birlikte bir aile hayatı sürdürüp sürdürmediğini araştırır. Bu kapsamda aynı adreste ikamet, ortak ev yaşamı, müşterek sosyal çevre, eşlerin birbirini ve ailelerini tanıması, varsa müşterek çocuk, ortak fotoğraf ve seyahatler, birlikte yapılan harcamalar gibi unsurlar aile birliğinin göstergesi olarak değerlendirilebilir. Önemli bir nokta şudur: başvuru sırasında evliliğin devam ediyor olması gerekir; başvurudan sonra eşin vefatı hâlinde, başvuru anında aile birliği şartı sağlanmışsa süreç bu durumdan tek başına olumsuz etkilenmek zorunda değildir. Buna karşılık başvuru tarihinde fiilî birlikteliğin bulunmaması veya ayrı yaşama, denetimde olumsuz bir veri olarak öne çıkar.
Muvazaa (sahte evlilik) şüphesinde yapılan inceleme
Muvazaalı evlilik, tarafların gerçekte bir aile birliği kurma iradesi olmaksızın, yalnızca vatandaşlık gibi bir sonucu elde etmek amacıyla evlilik görüntüsü oluşturmasıdır. İdare, böyle bir şüphe duyduğunda araştırma yapma yetkisine sahiptir. Uygulamada eşlerle ayrı ayrı yapılan mülakatlar, ortak yaşamı doğrulayan adres ve ikamet kayıtları, kolluk marifetiyle yapılan yerinde incelemeler ve sosyal inceleme raporları başvurulan yöntemler arasındadır. Eşlerin birbirinin temel bilgilerini bilmemesi, hiç birlikte yaşamamış olmaları, evlilik için para verildiğine dair emareler veya tanıkların farklı yönde beyanları muvazaa şüphesini güçlendirebilir. Burada altını çizmek gerekir: gerçek bir evlilikte de eşler her ayrıntıyı hatırlamayabilir veya iş, sağlık ya da göç gibi haklı nedenlerle geçici olarak ayrı kalabilir. Bu nedenle tek bir eksik cevap muvazaa anlamına gelmez; belirleyici olan, dosyadaki delillerin bütünüdür. Muvazaa tespit edilirse başvuru reddedilebilir; vatandaşlık sonradan kazanılmış olsa bile, sonradan ortaya çıkan veya gizlenen muvazaa hâllerinde iptal yoluna gidilebilmesi mümkündür.
Süreç, süre, maliyet ve belgeler
Başvuru, ikamet edilen yerdeki il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılır ve dosya, ilgili komisyon ve makamlarca incelenir. Genel olarak gerekli belgeler arasında pasaport ve kimlik belgeleri, geçerli ikamet izni, evlilik durumunu gösteren kayıtlar, eşlerin nüfus/medeni hâl belgeleri, fotoğraflar ve istenebilecek diğer destekleyici evraklar yer alır. Yabancı resmî belgelerin Türkiye'de geçerli olabilmesi için çoğu zaman apostil veya konsolosluk onayı ile yeminli tercümeleri gerekir. Süre; dosyanın yoğunluğuna, inceleme ve mülakatlara göre değişir ve genellikle aylar sürebilen bir süreçtir. Maliyet kalemleri arasında belge, tercüme, harç ve dilerseniz avukatlık ücretleri bulunur. En kritik husus delildir: aile birliğini somut biçimde ortaya koyan, tutarlı ve düzenli bir dosya hazırlamak, muvazaa şüphesini baştan zayıflatır ve sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlar.
Sık karşılaşılan durumlar
Aşağıdaki sorulardan biri size tanıdık geliyorsa, vakit kaybetmeden profesyonel destek almanız yerinde olur: Eşimle gerçek bir evliliğimiz var ama iş veya sağlık nedeniyle bir dönem ayrı yaşadık; bu, başvurumu olumsuz etkiler mi? Mülakatta eşimle bazı cevaplarımız tutmadı diye muvazaa şüphesiyle mi karşı karşıyayım? Başvurum muvazaa gerekçesiyle reddedildi; bu karara karşı ne yapabilirim? Vatandaşlığı kazandım fakat şimdi iptal incelemesi başlatıldı; haklarımı nasıl korurum? Evlilik birliğini ispatlamak için hangi belgeleri ve delilleri hazırlamalıyım? Bu durumların her biri farklı bir hukuki strateji gerektirir; erken ve doğru hamle, çoğu zaman telafisi güç sonuçların önüne geçer.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendine özgüdür; somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışmanızı öneririz.
Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı, gerçek bir aile birliğine dayandığında güçlü bir hak doğurur; asıl mesele bu birliği usulüne uygun, eksiksiz ve ikna edici biçimde ortaya koymaktır. Karadayı Hukuk & Arabuluculuk olarak, Bursa'dan tüm Türkiye'ye, başvuru hazırlığından mülakat sürecine, muvazaa şüphesiyle verilen ret kararlarına itirazdan iptal davalarına kadar her aşamada yanınızdayız. Durumunuzu birlikte değerlendirmek ve en etkili yol haritasını çizmek için bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin.