Mal sattınız ya da hizmet verdiniz; faturayı kestiniz, işi teslim ettiniz, ancak karşı taraf parayı ödemiyor. Bu durum Bursa'da ve Türkiye genelinde pek çok işletmenin en sık karşılaştığı sorunların başında geliyor. Karadayı Hukuk & Arabuluculuk olarak, ticari alacağını tahsil edemeyen şirketlere en hızlı, en az masraflı ve hukuken en güvenli yolu göstermek için çalışıyoruz. Bu yazıda, alacağınızı tahsil ederken önünüzdeki iki ana yolu, yani icra takibini ve ticari davayı, süre ve maliyet açısından karşılaştırıyoruz.

Önce alacağınızın hukuki niteliğini belirleyin

Doğru yöntem, alacağın hangi belgeye dayandığına göre değişir. Elinizde çek, bono (senet) veya poliçe gibi bir kambiyo senedi varsa, kambiyo senetlerine özgü icra takibi gibi hızlı bir yol açıktır. Alacağınız yalnızca bir faturaya, irsaliyeye, e-fatura kaydına, cari hesap mutabakatına ya da yazılı/sözlü bir sözleşmeye dayanıyorsa, kural olarak ilamsız icra takibi veya genel mahkeme yolu gündeme gelir. Belgenin türü, hem izleyeceğiniz prosedürü hem de tahsilatın hızını doğrudan etkiler.

İlamsız icra takibi: Hızlı ama itiraza açık

İlamsız icra takibi, elinde mahkeme kararı (ilam) olmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurarak borçluya ödeme emri gönderdiği yoldur. Bu yol için dava açmaya gerek yoktur; takip talebiyle birlikte süreç başlar. Borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve borçlunun hem borca hem de imzaya itiraz için kanuni bir süresi bulunur. Borçlu süresi içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir; bu senaryoda tahsilat görece hızlıdır. Ancak borçlu süresi içinde itiraz ederse takip kendiliğinden durur. İşte bu noktada birçok işletme yanılgıya düşer: itiraz, alacağın olmadığı anlamına gelmez; yalnızca alacaklının itirazı aşmak için ek bir adım atması gerektiğini gösterir. Bu nedenle takibi başlatmadan önce, borçlunun itiraz edip etmeyeceğini öngörmek ve buna göre delil hazırlığı yapmak büyük önem taşır.

İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması

Borçlunun itirazı üzerine duran takibe devam edebilmek için alacaklının önünde iki yol vardır. Elinizde İcra ve İflas Kanunu'nun aradığı nitelikte belge (örneğin imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylı bir belge) varsa, icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gidebilirsiniz; bu daha çabuk sonuç verebilen bir yoldur. Böyle güçlü bir belge yoksa, genel mahkemede itirazın iptali davası açmanız gerekir. İtirazın iptali davasını kazandığınızda durmuş olan takip kaldığı yerden devam eder. Ayrıca koşulları varsa, kötüniyetle itiraz eden borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına da hükmedilebilir; bu, alacaklı için önemli bir caydırıcı ve telafi edici imkândır.

Doğrudan dava (ilamlı icranın temeli)

İcra takibine hiç başvurmadan, doğrudan alacak davası (ticari dava) da açabilirsiniz. Bu yolda mahkemeden alacağınızı tespit eden bir ilam alır, sonra bu ilama dayanarak ilamlı icra takibi yaparsınız. Ticari davalarda, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmanın zorunlu bir dava şartı olduğunu unutmamak gerekir; arabuluculuk aşamasının tamamlanmamış olması davanın usulden reddine yol açabilir. Karadayı Hukuk & Arabuluculuk olarak hem dava hem de arabuluculuk sürecini birlikte yürütebilmemiz, bu noktada müvekkillerimize ciddi bir zaman ve maliyet avantajı sağlar.

Süre ve masraf karşılaştırması

Genel bir kural olarak, borçlunun itiraz etmediği ilamsız icra takibi en hızlı yoldur ve görece düşük masrafla sonuçlanır. Borçlu itiraz ederse süreç uzar; itirazın kaldırılması yolu, itirazın iptali davasına göre genellikle daha kısa sürer. Doğrudan ticari dava ise en kapsamlı ama en uzun yoldur. Sürelerin somut olayın özelliklerine, mahkemelerin iş yüküne ve borçlunun tutumuna göre değişebileceğini de unutmamak gerekir; bu nedenle herkese uyan tek bir takvim vermek doğru olmaz. Karar verirken sadece hızı değil, elinizdeki belgenin gücünü, borçlunun mal varlığını, zamanaşımı sürelerini ve itiraz ihtimalini birlikte değerlendirmek gerekir. Yanlış yolun seçilmesi, hem zaman hem de yargılama gideri açısından telafisi güç kayıplara yol açabilir.

Sık karşılaşılan durumlar

Müşterim faturayı kabul etti ama 'nakit akışım bozuk' diyerek ödemeyi sürekli erteliyor; ne yapmalıyım? Elimde imzalı sözleşme yok, sadece e-fatura ve WhatsApp yazışmaları var; bunlarla alacağımı tahsil edebilir miyim? Karşılıksız çıkan bir çekim var, en hızlı hangi yolla takip başlatmalıyım? Borçlu icra takibine itiraz etti ve süreç durdu; alacağım yandı mı? Bu sorulardan biri sizin durumunuza benziyorsa, atılacak ilk adım belgelerinizin hukuki gücünü bir uzmanla birlikte değerlendirmektir.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır ve somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti yerine geçmez. Her alacağın koşulları farklı olduğundan, harekete geçmeden önce mutlaka bir uzmana danışmanız önerilir.

Ticari alacağın tahsili, doğru yolun doğru zamanda seçilmesiyle çoğu zaman düşünülenden daha hızlı sonuçlanır. Belgelerinizin niteliğine uygun bir strateji kurmak, hem zaman hem de para kazandırır. Karadayı Hukuk & Arabuluculuk olarak Bursa'da işletmenizin alacaklarını güvence altına almak için buradayız; durumunuzu birlikte değerlendirmek üzere bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin.